گردشگری و صنایع دستی 6
11 0

دوشنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۴
217 بازدید
مقالات

مقدمه

در ارديبهشت ماه 1385 اولين كنفرانس بين المللي گردشگري و صنايع دستي از طرف سازمان گردشگري سازمان ملل متحد، و با همت پژوهشكده هنرهاي سنتي و معاونت هنرهاي سنتي و صنايع دستي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي وگردشگري در تهران برگزار شد که حاصل این برنامه انتشار مجموعه مقالات ارزشمند و بیانیه ای جهانی بود. متاسفانه مباحث این کنفرانس به صورت رسمی منتشر نشد؛ در این مجال سعی شده سخنرانی های آن کنفرانس به صورت چکیده و خلاصه شده در چند نوبت منتشر شود.

بخش 6 - جهانگردی و صنايع دستی: نوگرايی و هويت در بازار جهانی

پروفسور نلسون گرابرن - دانشكده انسان شناسي – دانشگاه بركلي كاليفرنيا - ايالات متحده آمريكا

به نظر مي رسد گردشگري و صنايع دستي حركتي هم عرض دارند. گردشگري، يك سفر، يك ماجرا است كه انسانها چيزي خارج از تجربيات زندگي روزمره خود را در آن ميجويند. از قبيل چيزهايي كه در تاريخ، ميراث فرهنگي، آرامش، آب و هوا، جغرافيا و ساير امور ميتوان جست. در لغت گردشگري معمولا فرصتي است براي مواجهه، تحسين و حتي خريد «تفاوت» كه متعلق به «ديگري» است. اما بيشتر گردشگران به تفاوتي علاقمند هستند كه به تمامي بيگانه نبوده و نشانههايي از آشنايي داشته باشند: ناآشنايي زياد گاه تجربهاي منفي از برخورد با يك فرهنگ مي سازد.

1. صنایع دستی و گردشگری: رابطه‌ای هم‌افزا

- گردشگری تجربه‌ای فراتر از زندگی روزمره است که افراد را با تفاوت‌های فرهنگی، تاریخی و جغرافیایی آشنا می‌کند.
- صنایع دستی به‌عنوان نماد «تفاوت آشنا» برای گردشگران جذاب است؛ یعنی چیزهایی که هم متفاوت‌اند و هم ریشه‌ای آشنا دارند.
- صنایع دستی دست‌ساز، یادآور گذشته و سبک زندگی سنتی هستند و برای جوامع مدرن حس نوستالژی و آرامش ایجاد می‌کنند.

2. نقش صنایع دستی در توسعه اقتصادی و فرهنگی

- سازمان جهانی گردشگری بر تولید صنایع دستی با کیفیت بالا و قابل خرید به‌عنوان سوغات تأکید دارد.
- صنایع دستی می‌توانند به کاهش فقر، اشتغال‌زایی و حفظ سنت‌های بومی کمک کنند.
- حفظ اصالت و کیفیت صنایع دستی، هم برای اقتصاد محلی و هم برای هویت فرهنگی جوامع اهمیت دارد.

3. اعتبار صنایع دستی از دید گردشگر

- اعتبار به معنای اصالت و پیوند واقعی با فرهنگ بومی است.
- برخی صنایع دستی صرفاً برای گردشگران ساخته می‌شوند و ممکن است از نظر مجموعه‌داران یا گردشگران خاص، فاقد اصالت تلقی شوند.
- با این حال، تجربه شخصی گردشگر و معنایی که او به یک شیء می‌دهد، می‌تواند مهم‌تر از اصالت عینی آن باشد.
- اطلاعات همراه با کالا (از هنرمند یا واسطه) می‌تواند در تصمیم‌گیری خرید مؤثر باشد.

4. دسته‌بندی صنایع دستی بر اساس مخاطب و اصالت

- صنایع دستی سنتی کاربردی: برای استفاده واقعی در جوامع بومی ساخته می‌شوند.
- صنایع دستی بازآفرینی‌شده: الهام‌گرفته از سنت‌ها، اما با کاربرد جدید.
- صنایع دستی تجاری/تلفیقی: طراحی‌شده برای بازار گردشگری، گاه با عناصر مدرن.

5. سه نوع گردشگر خریدار صنایع دستی (بر اساس تحلیل مالی لی)

- گردشگران تفریحی: به دنبال اشیای ارزان و مرتبط با فرهنگ مقصد، اغلب در فروشگاه‌های توریستی خرید می‌کنند.
- گردشگران مجموعه‌دار: آگاه و علاقه‌مند به اصالت و سنت، خرید از بومیان یا فروشندگان متخصص.
- شهروندان مقیم خارجی: ساکن موقت، با تجربه مستقیم از فرهنگ، گاهی فروش مجدد در کشور خود.

6. اهمیت نحوه ارائه صنایع دستی

- معماری و دکوراسیون محل فروش باید با فرهنگ بومی هماهنگ باشد.
- ارائه در فضاهای مدرن و بی‌هویت، اصالت کالا را زیر سؤال می‌برد.
- مثال‌هایی از هماهنگی موفق: هتل Sofitel در شرم‌الشیخ، دهکده‌های قوم میائو در چین.
- مثال‌هایی از عدم هماهنگی: دهکده‌های قوم پویی با معماری شهری مدرن.