برنامه

«شهرهای جهانی صنایع‌دستی»

World Crafts City 

 

برنامه «شهر جهانی صنایع‌دستی» یکی از مهم‌ترین طرح‌های بین‌المللی در حوزه فرهنگ، هنر و توسعه پایدار است که با هدف شناسایی، معرفی و حمایت از شهرها و روستاهای دارای میراث زنده صنایع‌دستی اجرا می‌شود. این عنوان، یک اعتبار جهانی برای شهرها محسوب می‌شود و مسیر توسعه اقتصادی، گردشگری خلاق، حفظ میراث فرهنگی و همکاری‌های بین‌المللی را تقویت می‌کند.

 

اهداف کلیدی برنامه

• تثبیت جایگاه فرهنگی شهرها در سطح جهانی

• تقویت اقتصاد محلی از طریق گردشگری خلاق و صادرات صنایع‌دستی

• ایجاد زیرساخت‌های آموزشی و حمایتی برای نسل‌های آینده

• توسعه شبکه همکاری‌های بین‌المللی میان شهرهای صنایع‌دستی جهان

 

مزایای دریافت عنوان 

اعتبار جهانی و دیده‌شدن بین‌المللی

شهرهای منتخب در سطح جهانی به‌عنوان مراکز خلاق معرفی می‌شوند و توجه رسانه‌ها، نهادهای فرهنگی و شبکه‌های حرفه‌ای را به خود جلب می‌کنند.

 

رشد اقتصادی و توسعه گردشگری خلاق

افزایش گردشگران علاقه‌مند به هنرهای سنتی، رونق کارگاه‌ها و بازارهای صنایع‌دستی و ایجاد مسیرهای جدید صادراتی از پیامدهای این عنوان است.

 

حمایت سیاستی و حفظ میراث فرهنگی

این عنوان موجب تقویت حمایت‌های دولتی و منطقه‌ای برای توسعه زیرساخت‌ها، ایجاد مراکز طراحی، موزه‌ها و برنامه‌های انتقال دانش می‌شود.

 

همکاری‌های فرامرزی و شبکه‌سازی جهانی

شهرهای منتخب وارد شبکه جهانی WCC می‌شوند و امکان برگزاری اقامت‌های هنری، نمایشگاه‌های مشترک و پروژه‌های پژوهشی را به دست می‌آورند.

 

معیارهای لازم برای شهرهای متقاضی

• تاریخ مستند و غنی در یک یا چند رشته صنایع‌دستی

• جمعیت قابل توجهی از استادکاران فعال

• وجود یا توسعه زیرساخت‌های مرتبط مانند موزه‌ها، خوشه‌های صنایع‌دستی و مراکز طراحی

• حمایت رسمی دولت محلی و جامعه هنری

 

مراحل ارزیابی و انتخاب

الف- ارسال پرونده (Dossier Submission)

ارائه پرونده جامع شامل تاریخ صنایع‌دستی، آمار هنرمندان، زیرساخت‌ها و برنامه‌های توسعه.

ب- بازدید هیئت داوران بین‌المللی

بازدید چندروزه از کارگاه‌ها، مراکز آموزشی و بازارهای صنایع‌دستی برای ارزیابی میدانی.

ج- اعطای عنوان رسمی

پس از تأیید هیئت داوران و تصویب هیئت اجرایی WCC، عنوان «World Craft City» اعطا می‌شود.

 

ایران در برنامه «شهر جهانی صنایع‌دستی»

ایران یکی از فعال‌ترین کشورهای عضو WCC است و طی سال‌های اخیر توانسته بیشترین تعداد شهرها و روستاهای جهانی صنایع‌دستی را در سطح جهان ثبت کند. این موفقیت نتیجه تنوع فرهنگی، مهارت‌های اصیل استادکاران و حضور گسترده هنرهای سنتی در زندگی اجتماعی و اقتصادی شهرها و روستاهای ایران است.

 

فهرست شهرها و روستاهای جهانی صنایع‌دستی ایران

 

۱۳۹۴ – اصفهان

اصفهان – شهر جهانی صنایع‌دستی

اصفهان با بیش از ۲۰۰ رشته صنایع‌دستی فعال، یکی از مهم‌ترین قطب‌های هنرهای سنتی جهان است. هنرهایی مانند میناسازی، قلم‌زنی، خاتم، کاشی‌کاری، نگارگری، پارچه‌بافی سنتی و ده‌ها رشته دیگر، این شهر را به یک مرکز بی‌بدیل تبدیل کرده‌اند. وجود بازارهای تاریخی، کارگاه‌های فعال و حضور استادکاران برجسته، اصفهان را شایسته دریافت نخستین عنوان جهانی ایران کرد.

 

۱۳۹۴ – آذربایجان شرقی

تبریز – شهر جهانی فرش

تبریز با سابقه چندصدساله در بافت فرش‌های نفیس، یکی از مهم‌ترین مراکز جهانی تولید فرش دست‌باف است. ظرافت طرح‌ها، کیفیت مواد اولیه، حضور استادکاران ماهر و صادرات گسترده، تبریز را به یک برند جهانی تبدیل کرده است. فرش تبریز در بازارهای اروپا، آمریکا و آسیا شناخته‌شده و مورد توجه مجموعه‌داران است.

 

۱۳۹۵ – همدان

لالجین – شهر جهانی سفال

لالجین به‌عنوان مرکز سفال ایران، دارای صدها کارگاه فعال و نسل‌های متوالی از سفالگران است. تنوع فرم‌ها، لعاب‌های سنتی، تکنیک‌های بومی و حضور استادکاران برجسته، این شهر را به یکی از مهم‌ترین مراکز سفال جهان تبدیل کرده است.

 

۱۳۹۵ – خراسان رضوی

مشهد – شهر جهانی گوهرسنگ

مشهد با سابقه طولانی در تراش سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی، یکی از مراکز مهم گوهرسنگ در منطقه است. وجود کارگاه‌های تخصصی، بازارهای سنگ، هنرمندان تراش‌کار و ارتباط با صنعت زیورآلات، این شهر را شایسته دریافت عنوان جهانی کرد.

 

۱۳۹۶ – کرمان

سیرجان – شهر جهانی گلیم

گلیم سیرجان با نقش‌های هندسی، رنگ‌های طبیعی و تکنیک‌های اصیل بافت، یکی از شناخته‌شده‌ترین گلیم‌های جهان است. حضور گسترده زنان بافنده، کارگاه‌های خانگی و صادرات فعال، این شهر را به یک مرکز جهانی تبدیل کرده است.

 

۱۳۹۶ – سیستان و بلوچستان

کلپورگان – روستای جهانی سفال

سفال کلپورگان یکی از قدیمی‌ترین سنت‌های سفالگری جهان است که بدون چرخ سفالگری و با تکنیک‌های کاملاً بومی ساخته می‌شود. این سفال، میراثی ۷ هزار ساله است و نقش‌های آن برگرفته از نمادهای باستانی منطقه است.

 

۱۳۹۶ – کردستان

مریوان – شهر جهانی کلاش

کلاش مریوان یک پای‌افزار سنتی با تکنیک بافت دستی است که با الیاف طبیعی تولید می‌شود. این هنر، بخشی از هویت فرهنگی کردستان است و حضور گسترده استادکاران، آن را به یک برند جهانی تبدیل کرده است.

 

۱۳۹۷ – یزد

میبد – شهر جهانی زیلو

زیلو، یکی از قدیمی‌ترین دست‌بافته‌های ایران، با تکنیک خاص و نقش‌های هندسی در میبد تولید می‌شود. این هنر، میراثی چندصدساله است و هنوز توسط استادکاران محلی حفظ شده است.

 

۱۳۹۷ – فارس

آباده – شهر جهانی منبت

منبت آباده با ظرافت بی‌نظیر، نقش‌های گیاهی و تکنیک‌های دقیق، یکی از مهم‌ترین مراکز منبت جهان است. حضور استادکاران برجسته و صادرات گسترده، این شهر را شایسته عنوان جهانی کرده است.

 

۱۳۹۷ – خراسان جنوبی

خراشاد – روستای جهانی توبافی

توبافی، یک هنر نساجی سنتی با قدمت بالا است که با الیاف طبیعی و دستگاه‌های دستی تولید می‌شود. زنان روستای خراشاد نقش اصلی در حفظ این هنر دارند.

 

۱۳۹۸ – فارس

شیراز – شهر جهانی صنایع‌دستی

شیراز با تنوع گسترده صنایع‌دستی شامل خاتم، منبت، قلم‌زنی، پارچه‌بافی، سفال، نگارگری و ده‌ها رشته دیگر، یکی از مهم‌ترین مراکز هنرهای سنتی ایران است.

 

۱۳۹۸ – زنجان

زنجان – شهر جهانی ملیله

ملیله‌کاری زنجان با ظرافت بی‌نظیر و استفاده از نقره خالص، یکی از شاخص‌ترین هنرهای فلزی ایران است. این هنر، نیازمند مهارت بسیار بالا و دقت ظریف است.

 

۱۳۹۸ – همدان

ملایر – شهر جهانی مبل‌منبت

ملایر یکی از بزرگ‌ترین مراکز تولید مبل منبت در ایران است. ترکیب هنر منبت با صنعت مبلمان، این شهر را به یک مرکز جهانی تبدیل کرده است.

 

۱۳۹۸ – گیلان

قاسم‌آباد – روستای جهانی چادرشب‌بافی

چادرشب‌بافی یک هنر نساجی سنتی با نقش‌های رنگارنگ و تکنیک‌های بومی است که توسط زنان روستا حفظ شده است.

 

۱۴۰۲ – اصفهان

کاشان – شهر جهانی نساجی سنتی

کاشان با سابقه طولانی در تولید مخمل‌بافی، زری‌بافی، شعربافی و پارچه‌های فاخر، یکی از مهم‌ترین مراکز نساجی سنتی جهان است.

 

۱۴۰۲ – خوزستان

دزفول – شهر جهانی کپوبافی

کپوبافی یک هنر بومی با استفاده از الیاف طبیعی نخل است که توسط زنان دزفول تولید می‌شود. این هنر، بخشی از هویت فرهنگی جنوب ایران است.

 

۱۴۰۴ – یزد

یزد – شهر جهانی زیورآلات سنتی

یزد با سابقه طولانی در ساخت زیورآلات سنتی، به‌ویژه طلا و نقره، یکی از مهم‌ترین مراکز این هنر در ایران است. تکنیک‌های اصیل و طرح‌های سنتی، این شهر را شایسته عنوان جهانی کرده است.