کتاب لعاب - امید قجریان
- جمعه ۶ شهریور ۱۴۰۵
- 38 بازدید
- خبر صنایع دستی
معرفی کتاب
کتاب لعاب
امید قجریان
"کتاب لعاب" نوشته امید قجریان، اثری پژوهشی و تخصصی در حوزه سفال و سرامیک ایران است که در سال ۱۴۰۲ توسط انتشارات فرهنگ معاصر منتشر شد. این کتاب حاصل پژوهش دانشگاهی، مطالعات میدانی و بررسی متون کهن است و تلاش میکند خلأ منابع علمی در حوزه لعابکاری را برطرف کند. قجریان با رویکردی میانرشتهای، پیوند میان شیمی مواد، فناوری سرامیک، تاریخ هنر ایران و زیباییشناسی رنگ را آشکار میسازد و دانشی که قرنها سینهبهسینه منتقل شده بود را به زبان علمی امروز بازمیگرداند. کتاب در ۹ فصل تدوین شده و با ۳۵۵ تا ۳۶۰ صفحه، همراه با تصاویر رنگی، نمودارهای تحلیلی و واژهنامه تخصصی، یکی از کاملترین منابع موجود در این حوزه محسوب میشود.
مشخصات کتاب
عنوان: کتاب لعاب
نویسنده: امید قجریان
ویراستار: شیرین موسوی
ناشر: فرهنگ معاصر
سال انتشار: ۱۴۰۲ (نوبت چاپ اول)
شابک: 9786001052903
تعداد صفحات: 360–362 صفحه
قطع: وزیری
جلد: گالینگور با کاغذ گلاسه
بخشهای اصلی کتاب
شناخت لعاب
در فصل نخست، نویسنده به تعریف دقیق لعاب میپردازد و آن را پوششی شیشهمانند میداند که روی بدنههای متخلخل سرامیکی اعمال میشود تا علاوه بر زیبایی، مقاومت و نفوذناپذیری آنها را افزایش دهد. قجریان تفاوتهای بنیادی میان لعاب و شیشه را توضیح میدهد و نشان میدهد که لعاب نهتنها یک ماده پوششی، بلکه یک «پدیده فرهنگی» است که از تعامل خاک، آتش و رنگ پدید میآید.
ترکیبات پایه لعاب
این بخش به مواد اولیهای میپردازد که ساختار اصلی لعاب را شکل میدهند؛ از سیلیس و فریتها تا گدازآورها و پایدارکنندهها. نویسنده با رویکردی علمی، نقش هر ماده را در ذوب، چسبندگی، شفافیت و پایداری لعاب توضیح میدهد و نشان میدهد که چگونه تغییرات کوچک در ترکیب میتواند به نتایج کاملاً متفاوت در کوره منجر شود.
شیوه فرمولنویسی
قجریان در این فصل روشهای علمی فرمولنویسی لعاب را آموزش میدهد؛ از محاسبه نسبتهای مولی تا تنظیم تعادل میان سیلیس، آلومینا و فلاکسها. این بخش برای دانشجویان و هنرمندان بسیار کاربردی است، زیرا امکان طراحی لعابهای جدید و کنترل رفتار آنها در کوره را فراهم میکند.
اکسیدهای رنگدهنده
در این فصل، نویسنده به بررسی اکسیدهای فلزی میپردازد که رنگهای گوناگون را در لعاب ایجاد میکنند؛ مانند مس، آهن، کبالت، منگنز و کروم. او توضیح میدهد که چگونه شرایط کوره (اکسیداسیون یا احیاء)، دما و ترکیب بدنه میتوانند رنگ نهایی را تغییر دهند و چرا برخی رنگها ـ مانند فیروزهای ایرانی ـ ریشه در خاک و طبیعت این سرزمین دارند.
منابع تأمین مواد اولیه
این بخش به معرفی منابع طبیعی و صنعتی مواد اولیه لعاب میپردازد؛ از معادن سیلیس و کائولن تا کارخانههای تولید فریت. نویسنده همچنین به شیوههای سنتی تأمین مواد اشاره میکند و نشان میدهد که چگونه صنعتگران گذشته با امکانات محدود، لعابهایی پیچیده و پایدار تولید میکردند.
عیبیابی لعاب
یکی از بخشهای کاربردی کتاب، بررسی عیوب رایج لعاب مانند ترکخوردگی، شرهکردن، کدرشدن، حبابزدن یا پوستهشدن است. قجریان برای هر مشکل، علتهای احتمالی و راهحلهای عملی ارائه میدهد و نشان میدهد که چگونه شناخت رفتار مواد در کوره میتواند از بروز این مشکلات جلوگیری کند.
لعابهای ویژه
در این فصل، نویسنده به لعابهای خاص مانند لعابهای مات، کریستالی، رaku، زرینفام و لعابهای بافتدار میپردازد. او علاوه بر توضیح ساختار شیمیایی این لعابها، نمونههای تاریخی و معاصر آنها را معرفی میکند و نشان میدهد که چگونه این لعابها در تاریخ هنر ایران جایگاه ویژهای داشتهاند.
فناوریهای بومی و کهن
یکی از جذابترین بخشهای کتاب، بررسی فناوریهای سنتی مانند ساخت «خرمهرههای ایرانی» است. قجریان توضیح میدهد که این مهرههای آبیرنگ با بدنهای کاملاً سیلیسی و چسبهای حیوانی ساخته میشدند و رنگ خاص آنها احتمالاً از واکنشهای اتفاقی در کورههای ذوب مس پدید آمده است؛ دانشی که قرنها نزد صنعتگران محفوظ بوده است.
پیوند علم و فرهنگ
در بخش پایانی، نویسنده نشان میدهد که لعاب تنها یک فناوری نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی ایران است. او با اشاره به آثار تاریخی چغازنبیل، شوش و تختجمشید، و همچنین متون کهن از جابربنحیان، زکریای رازی و ابوریحان بیرونی، تصویری جامع از جایگاه لعاب در تمدن ایرانی ارائه میدهد.
کتاب لعاب امید قجریان، اثری نفیس، علمی و مرجع در حوزه سفال و سرامیک ایران است که با ترکیب دانش فنی، تاریخ هنر و زیباییشناسی، منبعی ضروری برای دانشجویان، پژوهشگران و هنرمندان محسوب میشود. این کتاب نهتنها راهنمای عملی لعابکاری است، بلکه آیینهای از پیوند دیرینه علم و فرهنگ در ایران به شمار میرود.
اولین دیدگاه را شما برای این آگهی ثبت کنید