روستای شوکل حاجی‌وند اندیکا

به‌عنوان روستای ملی چوقابافی ثبت شد

با ابلاغ معاون صنایع‌دستی و هنرهای سنتی کشور، روستای شوکل حاجی‌وند در شهرستان اندیکا به‌عنوان نخستین روستای ملی صنایع‌دستی استان خوزستان در رشته چوقابافی به ثبت رسید.

محمد جوروند، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان اعلام کرد: ثبت ملی شهرها و روستاهای فعال در صنایع‌دستی، نقش مهمی در معرفی ظرفیت‌های بومی، رونق تولید و هدایت گردشگران به مقاصد مشخص برای خرید محصولات اصیل دارد. او افزود که تلاش‌های اداره‌کل و فعالان محلی سرانجام به ثبت ملی این روستا انجامید.

جوروند با اشاره به اهمیت برندسازی در اقتصاد امروز گفت: ثبت ملی شهرها و روستاهای صنایع‌دستی، علاوه بر ایجاد اشتغال پایدار، به حفظ فرهنگ‌های محلی، انتقال دانش بومی و توسعه پایدار کمک می‌کند. او ابراز امیدواری کرد که این ثبت، زمینه‌ساز معرفی گسترده‌تر هنر چوقابافی و حمایت از بانوان هنرمند روستا باشد.

متن لوح ثبت ملی

در لوح ثبت روستای ملی صنایع‌دستی که به امضای مریم جلالی‌دهکردی، معاون صنایع‌دستی و هنرهای سنتی کشور رسیده، آمده است:  

«به‌منظور ایجاد زیرساخت برای تحقق مصوبه شورای عالی میراث‌فرهنگی و گردشگری مورخ ۲۳ خرداد ۱۳۹۶ درباره توسعه شهرهای جهانی صنایع‌دستی، روستای شوکل حاجی‌وند از توابع استان خوزستان به‌عنوان روستای ملی چوقابافی اعلام می‌شود...»

چوقا؛ پوششی با هویت بختیاری

چوقا، پوشش سنتی مردان بختیاری، یکی از شاخص‌ترین دست‌بافته‌های عشایری ایران است. این پوشش با پشم طبیعی، در طرح‌های راه‌راه سیاه و سفید و با بافتی مقاوم تولید می‌شود. چوقا علاوه بر کاربرد پوششی، حامل مفاهیم فرهنگی و نمادین است؛ از جمله:

- راه‌راه‌های سیاه و سفید که نمادی از مرزبندی خیر و شر دانسته می‌شود  

- دوخت و بافت کاملاً دستی که مهارت و دقت بالایی می‌طلبد  

- کارکرد آیینی و اجتماعی در مراسم، کوچ‌ها و رویدادهای فرهنگی بختیاری  

چوقای «کیارسی‌بافت» که توسط زنان روستای شوکل حاجی‌وند بافته می‌شود، از مرغوب‌ترین نمونه‌های این هنر به شمار می‌رود. اغلب زنان روستا این مهارت را نسل به نسل آموخته و منتقل کرده‌اند.

بازُفت؛ منطقه ملی چوقابافی

منطقه بازُفت در استان چهارمحال‌وبختیاری یکی از مهم‌ترین خاستگاه‌های چوقابافی در ایران است. این منطقه که به‌عنوان منطقه ملی چوقابافی شناخته می‌شود، به دلیل:

- قدمت طولانی در تولید چوقا  

- حضور گسترده زنان بافنده  

- حفظ اصالت طرح‌ها و تکنیک‌های سنتی  

- نقش اقتصادی چوقابافی در معیشت عشایر  

جایگاه ویژه‌ای در این هنر دارد. چوقای بازُفت از نظر کیفیت پشم، استحکام بافت و اصالت طرح، در سطح ملی و حتی بین‌المللی شناخته شده است.

الیگودرز؛ شهر ملی چوقابافی

شهر الیگودرز در استان لرستان نیز به‌عنوان شهر ملی چوقابافی ثبت شده است. این شهر یکی از مراکز مهم تولید چوقا در غرب کشور است و ویژگی‌های زیر باعث این انتخاب شده‌اند:

- وجود کارگاه‌های متعدد چوقابافی  

- استمرار تولید در مقیاس شهری و روستایی  

- حضور بافندگان ماهر و فعال  

- نقش اقتصادی چوقا در اشتغال زنان و خانواده‌ها  

الیگودرز با ثبت ملی، به یکی از قطب‌های اصلی معرفی و عرضه چوقا در کشور تبدیل شده و در کنار بازُفت و شوکل حاجی‌وند، مثلث مهمی از تولید این دست‌بافته ارزشمند را شکل می‌دهد.

جایگاه خوزستان پس از این ثبت

با ثبت روستای شوکل حاجی‌وند به‌عنوان روستای ملی چوقابافی، اکنون خوزستان دارای:

- چهار شهر ملی صنایع‌دستی: رفیع، شوشتر، اندیکا، اهواز  

- یک روستای ملی صنایع‌دستی: شوکل حاجی‌وند  

- یک شهر جهانی صنایع‌دستی: دزفول  

است و این موضوع جایگاه استان را در حوزه صنایع‌دستی تقویت می‌کند.